Агракультура

Республиканская общественная ассоциация «ЗемЭко»

«ЗемЭко» («Земледелие экологическое») была создана на базе Гродненского государственного аграрного университета. Цель этой организации – координация деятельности в области экологического земледелия в Беларуси, она была ассоциированным членом IFOAM. Сейчас организация не существует.

Республиканское общественное объединение «Экодом»

«Экодом» уже с середины 90-х годов начало пропагандировать в Беларуси пермакультуру, включающую в себя подходы и методы экологического дизайна, земледелия и строительства. Главная цель пермакультуры – создать экосистему, построенную и функционирующую по принципам естественных экосистем. В «Экодоме» работает команда сертифицированных тренеров, которая с 2000 г. проводит семинары по пермакультуре в системе неформального образования. Были изданы книга Билла Моллисона  «Введение в пермакультуру» и брошюра «Чым ёсць пермакультура». «Экодом проводит семинары по органическому сельскому хозяйству, были проведены 2 круглых стола «Перспективы развития органического земледелия в Беларуси». В 2007 году были изданы брошюра «Севооборот в экологическом хозяйстве» и буклет.

Общественное объединение «Женщины за возрождение Нарочанского края»

«Женщины за возрождение Нарочанского края»выполняет проект «Развитие экологически чистого сельского хозяйства в Национальном парке «Нарочанский», который финансируется ПМГ/ГЭФ. Начата работа по созданию модели экологически чистой фермы на площади 30 га.

Проведен анализ почвы (общий и на содержание вредных химических элементов). Результаты исследований представлены в специальном отчете Минского областного проектно-изыскательского УП «Миноблагрохимизация».

Высажен плодовый сад на 1,6 га (яблони, груши, сливы, черная смородина), в 2007г. посеяны зерновые и зернобобовые культуры, картофель на площади 30 га по технологиям, соответствующим органическому земледелию; на 4 га проведена безотвальная обработка почвы. Собран хороший урожай. Работы ведутся с привлечением эксперта из Германии Роберта Лаака по проекту SES-SENIOR EXPERTEN SERVICE (немецкой службы старших экспертов), с участием которого были окончательно определены границы фермы, разработан севооборот, рассчитана потребность в семенах, проведен обучающий семинар 28.03.07 г. по теме «Принципы организации экологического с/х. Опыт Германии», в котором приняло участие 11 человек. Разрабатываются методические рекомендации в области органического сельского хозяйства и бизнес-план организации процесса на экологически чистой ферме. Проводятся обучающие семинары для фермеров.

Альтэрнатыўнае земляробства пачало развівацца яшчэ да таго, як нарадзілася інтэнсіўная сельская гаспадарка, якая шырока ўжывае сінтэтычныя мінеральныя ўгнаенні і ядахімікаты. Земляробства, заснаванае на павазе да Прыроды і чалавека, завуць экалагічным, арганічным або біялагічным. У гэтай галіне ёсць розныя плыні са сваімі спецыфічнымі назовамі (напрыклад, пермакультура). Мэта арганічнай сельскай гаспадаркі – вырашыць праблемы, якія існуюць у агравытворчасці на сённяшні дзень: паніжэнне ўраджайнасці і падвышэнне кошту прадукцыі, забруджванне вады, паветра, глебы, прадуктаў сілкавання, памяншэнне біяразнастайнасці, дэградацыя глеб, эканамічныя і сацыяльныя праблемы сяла.

Экалагічная сельская гаспадарка адрозніваецца ад інтэнсіўнай (або канвенцыянальнй) перш за ўсё цэласным падыходам. Сельская гаспадарка разглядаецца як экасістэма, якая існуе паводле законаў Прыроды і якой кіруюць у адпаведнасці з гэтымі законамі. Таму не выкарыстоўваюцца сінтэзаваныя мінеральныя ўгнаенні, ядахімікаты, максімальна захоўваецца здольнасць экасістэмы да самааднаўлення. Экалагічная сельская гаспадарка вырабляе высакаякасныя прадукты харчавання, у якіх няма астаткаў ядахімікатаў. Яны найболей карысныя для чалавека.

У адпаведнасці з азначэннем Міжнароднай арганізацыі ААН па харчаванні і сельскай гаспадарцы FAO, арганічнае земляробства – гэта "комплексная сістэма кіравання вытворчасцю, якая стымулюе і ўзмацняе дабрабыт аграрнай экасістэмы, што ўключае біялагічную разнастайнасць, біялагічныя цыклы і біялагічную актыўнасць глебы; гэта дасягаецца выкарыстаннем усіх магчымых агранамічных, біялагічных і механічных метадаў у супрацьлегласць ужыванню сінтэтычных матэрыялаў для выканання спецыфічных функцый усярэдзіне сістэм".

Арганічная сельская гаспадарка развіваецца ва ўсім свеце, хутка растуць вытворчасць і продаж прадуктаў.

У розных краінах на розных мовах для пазначэння сельскагаспадарчай практыкі, якая адказвае прынцыпам экалагічнай сельскай гаспадаркі, выкарыстоўваюць наступныя тэрміны:

ангельская мова: organic

беларуская: агульнапрынятага тэрміна няма, арганічная (экалагiчная) сельская гаспадарка

вугорская: ökologiai

грэцкая: βιολογικò

дацкая: økologisk
іспанская: ecológico
італьянская: biologico

латышская: biologiska

літоўская: ekologiskas

нямецкая: ökologisch, biologisch

нідэрландская: biologisch

польская: rolnictwo ekologiczne

партугальская: biológico
руская: экологическое или органическое

славацкая: ekologicke

славенская: ekoloski

украінская: органічне

фінская: luonnonmukainen (прыроднае)

французская: biologique

чэшская: ekologicke

швецкая: ekologisk

эстонская: mahe або ökoloogiline.

Па стандарце Еўрасаюза, тэрміны "экалагічнае", "біялагічнае" і "арганічнае" сельская гаспадарка з’яўляюцца практычна сінонімамі. IFOAM выкарыстае тэрмін "organic farming" або "organic agriculture", у афіцыйных перакладах дакументаў гэтай арганізацыі на рускую мову ён перакладаецца як "арганічная сельская гаспадарка". Аднак можа адбывацца блытаніна ў тэрмінах, як, напрыклад, у выпадку з экалагічным знакам і з экалагічнай сертыфікацыяй у Беларусі, якія не маюць адносіны да экалагічнай сельскай гаспадаркі.

Мы аддаем перавагу тэрміну “арганічны”, але на нашым сайце тэрміны "экалагічнае" і "арганічнае" сельская гаспадарка будуць ужывацца як сінонімы.

Існуюць розныя сістэмы земляробства, якія, па ісце, з’яўляюцца арганічнымі. Яны могуць разглядацца як сінонімы тэрмінаў "арганічная" або "экалагічная" сельская гаспадарка.

Біядынамічнае земляробства не толькі адмаўляецца ад ужывання сінтэтычных хімікатаў, але ўлічвае прыродныя працэсы, такія, як фазы месяца. Гэтая плынь заснавана на філасофскай сістэме Рудольфа Штайнера і практыкуецца ў шматлікіх краінах (напрыклад, Нямеччына, Грузія, Францыя, Аўстралія).

Пермакультура таксама надае вялікую ўвагу не толькі ўчастку, дзе гаспадарыць чалавек, але і навакольнай прыродзе. Заснавальнік пермакультуры Біл Моллісон заклікае вучыцца ў прыроды і ствараць штучныя аграэкасістэмы, падобныя на натуральныя.

У адпаведнасці з тэрміналогіяй Міжнароднай арганізацыі ААН па харчаванні і сельскай гаспадарцы FAO (Food and Agriculture Organization), арганічнае земляробства – гэта "комплексная сістэма кіравання вытворчасцю, якая стымулюе і ўзмацняе дабрабыт аграрнай экасістэмы, уключаючы біялагічную разнастайнасць, біялагічныя цыклы і біялагічную актыўнасць глебы, што дасягаецца выкарыстаннем усіх магчымых агранамічных, біялагічных і механічных метадаў у супрацьлегласць ужыванню сінтэтычных матэрыялаў для выканання спецыфічных функцый усярэдзіне сістэм".

Паводле азначэння IFOAM (International Federation of Organic Agriculture Movements), арганічная сельская гаспадарка ўключае ўсе сельскагаспадарчыя сістэмы, якія прасоваюць экалагічна, сацыяльна і эканамічна накіраваная вытворчасць прадуктаў сілкавання і харчовых валокнаў. Паўторнае выкарыстанне пажыўных рэчываў і ўзмацненне натуральных працэсаў дапамагаюць падтрымліваць урадлівасць глебы і забяспечваюць паспяховую вытворчасць. Падтрымліваючы натуральныя здольнасці раслін, жывёл і ландшафтаў, яно накіраванае на аптымізацыю якасці ва ўсіх аспектаў сельскай гаспадаркі і навакольнага асяроддзя. Арганічная сельская гаспадарка рэзка скарачае выкарыстанне вонкавых рэсурсаў з дапамогай адмовы ад сінтэтычных угнаенняў і пестыцыдаў, генетычна мадыфікаваных арганізмаў і медыкаментаў. Шкоднікі і хваробы кантралююць з дапамогай натуральных спосабаў і рэчываў паводле як традыцыйнага, так і сучаснага навуковага ведання, падвышаючы і сельскагаспадарчую прадуктыўнасць, і ўстойлівасць да хвароб. Арганічная сельская гаспадарка адпавядае прынятым ва ўсім свеце прынцыпам, якія ўжываюцца ў мясцовых сацыяльна-эканамічных, кліматычных і культурных умовах. IFOAM надае вялікую ўвагу і падтрымлівае развіццё самападтрымалых сістэм на мясцовых і рэгіянальных узроўнях.

Асноўныя прынцыпы экалагічнай гаспадаркі, усталяваныя IFOAM (www.ifoam.org):

Прынцып экалогіі: Арганічная сельская гаспадарка павінна засноўвацца на прынцыпах існавання натуральных экалагічных сістэм і цыклаў, яна працуе, суіснуе з імі і падтрымліве іх.

Прынцып здароўя: Арганічная сельская гаспадарка павінна падтрымліваць і паляпшаць здароўе глебы, расліны, жывёлы, чалавека і планеты як адзінага і непадзельнага цэлага.

Прынцып клопату: Кіраванне арганічнай сельскай гаспадаркай павінна насіць папераджальны і адказны характар для абароны здароўя і дабрабыту цяперашніх і будучых пакаленняў і навакольнага асяроддзя.

Прынцып справядлівасці: Арганічная сельская гаспадарка павінна будавацца на адносінах, якія гарантуюць справядлівасць з улікам агульнага навакольнага асяроддзя і жыццёвых магчымасцяў.

Асноўныя стандарты для экалагічнай вытворчасці і перапрацоўкі былі зацверджаныя Генеральнай Асамблеяй IFOAM у Базелі, Швейцарыя, у верасні 2000 г.:

- Вырабляць прадукты харчавання высокай якасці ў дастатковым аб’ёме.  

 - Узаемадзейнічаць канструктыўным шляхам з прыроднымі сістэмамі і цыкламі.

- Улічваць сацыяльнае і экалагічнае ўздзеянне экалагічнай вытворчасці і сістэмы перапрацоўкі, якое павялічваецца.

- Падтрымліваць і пашыраць біялагічныя цыклы ў сістэме вядзення гаспадаркі і перапрацоўкі, уключаючы мікраарганізмы, зямную флору і фауну, расліны і жывёлы.

- Развіваць каштоўныя і ўстойлівыя водныя экасістэмы.

- Захоўваць і падвышаць урадлівасць глеб на доўгатэрміновай аснове.

- Захоўваць генетычную разнастайнасць вытворчых сістэм і іх асяроддзя, уключаючы ахову раслін, дзікіх птушак і жывёл.

- Падтрымліваць здаровае выкарыстанне і дбайную ахову вады, водных рэсурсаў і любога жыцця ў ёй.

- Наколькі можна шырока выкарыстоўваць рэсурсы, якія абнаўляюцца, ў арганізаваных вытворчых сістэмах на месцах.

- Дамагацца гарманічнай раўнавагі паміж вытворчасцю раслін і жывёлагадоўляй.

- Гарантаваць усім сельскагаспадарчым жывёлам умовы жыцця, якія улічваюць асноўныя аспекты іх прыроджаных паводзін.

- Звесці да мінімуму ўсе формы забруджвання навакольнага асяроддзя.

- Перапрацоўваць экалагічную прадукцыю за кошт выкарыстання рэсурсаў, якія абнаўляюцца.

- Вырабляць экалагічныя прадукты, якія цалкам разкладаюцца на біялагічным узроўні.

- Вырабляць высакаякасныя тэкстыльныя матэрыялы.

- Кожнаму, занятаму ў экалагічнай вытворчасці і перапрацоўцы, забяспечыць умовы жыцця, якія адказваюць асноўным запатрабаванням, і спрыяць адпаведнай ўзнагародзе і атрыманню задавальнення ад працы, уключаючы бяспечныя ўмовы працы.

- Працаваць у кірунку дасягнення цэласнага ланцужка экалагічнай вытворчасці, перапрацоўкі і размеркаванні, якая павінна быць як сацыяльна справядлівая, так і экалагічна адказная.

Шматгадовая практыка арганічнага земляробства паказала экалагічныя, эканамічныя і сацыяльныя ПЕРАВАГІ арганічнага земляробства, сярод якіх:

- павелічэнне незалежнасці вытворцы ад вонкавых крыніц фінансавання, паставак угнаенняў, ядахімікатаў, мінеральных угнаенняў і г.д.;

- памяншэнне энерга- і працавыдаткаў на адзінку прадукцыі;

- павелічэнне колькасці працоўных месцаў у сельскай мясцовасці, развіццё мясцовых рынкаў экалагічнай прадукцыі;

- высокія смакавыя і пажыўныя якасці прадукцыі, якая вырабляецца;

- мінімізацыя негатыўнага ўздзеяння на прыроду, у тым ліку памяншэнне забруджвання глебы, грунтавых і павярхоўных вод і атмасферы;

- павелічэнне біяразнастайнасці;

- больш этычныя і мэтазгодныя паводзіны чалавека ў экасістэме, часткай якой ён з’яўляецца, у прыватнасці, памяншэнне пакут сельскагаспадарчых жывёл.

 

 

 

 

Некаторыя факты з гісторыі экалагічнай сельскай гаспадаркі:

1924: Рудольф Штайнер (1861-1925) тэарэтычна абгрунтаваў і пачаў ажыццяўляць на практыцы ідэю біядынамічнай аграрнай дзейнасці, што стала пачаткам экалагічнай сельскай гаспадаркі. Яшчэ ў то час Р. Штайнер звярнуў увагу на прыкметнае пагаршэнне якасці сельскагаспадарчай прадукцыі. У 1924 гаду ў Кобервеце Штайнер упершыню прачытаў курс лекцый, дзе агучыў сваю тэорыю аб тым, што зямля – адзіны жывы арганізм, якому ўласцівыя ўсе функцыі: дыханне, сілкаванне, вылучэнне. Адпаведна яго тэорыі,  расліны, жывёлы і людзі разглядаюцца як сыстэма, якая функцыянуе суцэльна. Адмысловае разуменне тут атрымалі пустазеллі і так званыя жывёлы-шкоднікі, стаўленне да ўгнаення таксама насіла незвычайны для таго часу характар: па тэорыі, толькі кампост, зроблены з гною жывёл гаспадаркі, павінен быў служыць у якасці ўгнаення. Такім чынам, біядынамічная ферма разглядалася Р. Штайнером як самадастатковы, жывы арганізм.

 

30-40 гады: Ідэі Р. Штайнера развіваліся Г. Мюлерам у Швейцарыі, Э. Бэлфур і А. Ховардам у Вялікабрытаніі, М. Фукуока ў Японіі. Гэта быў першы этап экалагічнай сельскай гаспадаркі. З’яўляліся невялікія эксперыментальныя гаспадаркі, якія выраблялі экалагічныя прадукты ў асноўным для выкарыстання самімі ўладальнікамі, а не на продаж. Асноўнай задачай было практычна пацвердзіць тэарэтычныя пошукі і экалога-філасофскія канцэпцыі аб гарманізацыі ўзаемадзеяння чалавека і прыроды.

 

1958: Першае ў сучаснай гісторыі спланаванае знішчэнне асобнага віду жывёл. Камуністычная Партыя Кітая пачала кампанію па знішчэнні вераб’ёў, якія нібыта руйнавалі я. Ураджай наступнага года быў практычна цалкам загублены казуркамі, якіх раней знішчалі вераб’і.

60-ые гады: Пашырэнне кола краін і колькасці гаспадарак у экалагічным сектары, рост аб’ёму вытворчасці і падвышэнне ступені таварнасці экалагічных фермаў. Чыстую ежу ў гэтыя гады пачалі ўслаўляць хіпі. Яны адмаўліліся ад шмат чаго ў сучасным грамадстве, у тым ліку ад спакаваных у поліэтылен прадуктаў, паўфабрыкатаў.

 

1962: Харчовая і Сельскагаспадарчая арганізацыя ААН (ФАО) і Сусветная арганізацыя аховы здароўя (САЗ) сумесна ствараюць Камісію Кодэкса Алиментариуса (ККА) для выпрацоўкі агульных правіл і стандартаў бяспечнага сілкавання.

 

1962: Амерыканская даследніца Рэйчел Карсон апублікавала кнігу "Ціхая Вясна", у якой упершыню было аргументавана даказаны негатыўны ўплыў пестыцыдаў, ДДТ і іншых хімікатаў, якія выкарыстоўваюцца ў сельскай гаспадарцы, на жывую прыроду. У гэтай кнізе прыводзяцца факты, якія сведчаць аб тым, што выкарыстанне хімікатаў ужо дасягнула катастрафічных памераў, што падобныя яды наносяць шкоду і жывёлам, і здароўю чалавека. У сваёй кнізе Р. Карсон упершыню давяла, што распыленне ДДТ прыводзіць да згубы пявучых птушак.

 

1964: Пачатак сусветнага руху “кансервацыяналістаў”. Актывісты гэтага руху скуплялі ўчасткі зямлі і стваралі на іх запаведнікі дзікай прыроды. Да 1999 году яны валодалі ўжо 100 млн. акраў зямлі ў розных кутках планеты.

 

1967: Пачалася першая сусветная кампанія па забароне неаторых хімікатаў. Амерыканскі біёлаг Дэніс Палестын заснаваў фонд дужання з самым папулярным пестыцыдам – ДДТ.  У 1969 адміністрацыя ЗША абвясціла забарону выкарыстання ДДТ.

 

70-ые гады: Пачынаецца шырокі попыт на экалагічныя прадукты. Паўсюдна адчыняліся крамы экалагічных прадуктаў і экалагічнай касметыкі.

1974: У ЗША упершыню ў свеце пачаліся сталыя праверкі пітнай вады на ўтрыманне пестыцыдаў.

 

1977: Упершыню ў гісторыі насельніцтва адной з краін ахвяравала каханай стравай дзеля захавання навакольнага асяроддзя. Францыя часова забараніла адлоў жаб, папуляцыя якіх апынулася пад пагрозай знішчэння.

 

Канец 80-ых гадоў: Буйная амерыканская карпарацыя – вытворца хімікатаў – Monsanto стварыла першы мадыфікаваны памідор (ГМА).

 

У 1992 году ў Рыа-дэ-Жанэйра на канферэнцыі ААН па навакольным асяроддзі і развіццю была прынятая канцэпцыя "устойлівага развіцця", якая была рэкамендаваная ўсім краінам як агульная стратэгія пераадолення экалагічнага крызісу. У аснову пакладзеная ідэя ўзгодненага кіравання ўзаемазлучанымі сферамі: эканомікай, экалогіяй і сацыяльнай сферай. Было прынята наступнае азначэнне ўстойлівага развіцця: гэта развіццё грамадства, якое задавальняе яго надзённыя патрэбы без нанясення шкоды задавальненню запатрабаванняў будучых пакаленняў. Аднак, гэтае азначэнне не канчатковае, паколькі паняцце "устойлівае развіццё" стала ўдакладняецца.

 

90-е гады: Пачатак дзяржаўнай падтрымкі і рэгулявання экалагічнай сельскай гаспадаркі, пашырэнне міжнароднага гандлю бія- (эка-)таварамі. Расце попыт ў краінах Заходняй Еўропы, Паўночнай Амерыкі і Азіі. У гэты перыяд актыўна ствараюцца нацыянальныя і міжнародныя арганізацыі спажыўцоў экалагічных прадуктаў, узмацняецца іх інфармацыйная і асветніцкая функцыя, што непасрэдна ўплывае на фармаванне ўстойлівых спажывецкіх пераваг гэтай групы тавараў. Адначасова звязы спажыўцоў бія-тавараў сумесна з экалагічнымі арганізацыямі пачынаюць актыўнае дужанне супраць паставак на рынак генетычна мадыфікаваных сельскагаспадарчых прадуктаў.

Да сярэдзіны 90-х гадоў: вытворчасць ГМП паставілі на струмень, і трансгенныя бульба, памідоры, соя, кукуруза, тытунь пачалі экспартавацца з Амерыкі ў Еўропу. У 1995 году трансгення прадукты былі прададзеныя на 75 млн. долараў.

 

Сярэдзіна 90-х гадоў: З’явіліся першыя паведамленні аб магчымых пабочных эфектах ужывання ГМ-прадуктаў у чыстым выглядзе або ў якасці дадаткаў.

 

У другой палове 90-х гадоў найболей распаўсюджанымі сталі навукова распрацаваныя стандарты на харчовыя экалагічныя прадукты, выпрацаваныя няўрадавай Міжнароднай федэрацыяй арганічных сельскагаспадарчых арганізацый (IFOAM, Internatiional Fedaration of Organic agriculture movement). На нормы і правілы гэтай арганізацыі, якая налічвае каля 650 калектыўных чальцоў у больш за 100 краінах, арыентуюцца аграпрамысловыя і гандлёвыя фірмы.

 

1996 год: Пачаўся фенаменальны выбух попыту на экалагічныя прадукты, выгадаваныя без выкарыстання пестыцыдаў і антыбіётыкаў. Падвышэнне попыту на бія-прадукты супала з пашырэннем хвароб сярод гадаваных жыфёл і з хваляваннямі грамадскасці з нагоды з’яўлення генетычна змененых прадуктаў. Па дадзеных супермаркетаў, спажыванне экалагічных прадуктаў хутка стала звычкай, што змушала тэрмінова шукаць пастаўшчыкоў экалагічнай прадукцыі.

 

1998 год: Апытанне 400 найвядомых сусветных адмыслоўцаў у галінах батанікі, заалогіі, біялогіі, экалогіі паказаў: 70% з іх лічаць, што цяпер ідзе відавочны працэс вымірання жывых істот, і пятая частка гатункаў жывых істот перастане існаваць на працягу бліжэйшых 30-ти гадоў.

Чэрвень 1999 гады: Міжурадавая Камісія Кодэкса Алиментариуса ў супрацоўніцтве з IFOAM прыняла "Асноўныя кіравальныя прынцыпы вытворчасці, перапрацоўкі, маркіроўкі і гандлю экалагічнымі прадуктамі сілкавання". Мэтай дадзенага дакумента з’явілася азначэнне асноўных кірункаў развіцця дзяржаўнага рэгулявання рынкаў экалагічных прадуктаў на нацыянальным узроўні для стварэння ўмоў па гарманізацыі міжнароднага гандлю і для абароны інтэрасаў спажыўцоў.

У гэтым жа годзе ККА зацвердзіла азначэнне: "экалагічная сельская гаспадарка – гэта сістэма кіравання вытворчасцю, якая стымулюе і ўзмацняе здароўе аграрнай экасістэмы, уключаючы біялагічную разнастайнасць, біялагічныя цыклы і біялагічную актыўнасць глебы, што дасягаецца выкарыстаннем па магчымасці агранамічных, біялагічных і механічных метадаў у процівагу ўжыванню сінтэтычных матэрыялаў".

 

1999: Сем краін Еўрасаюза наклалі забарону на выкарыстанне і продаж трансгеннай прадукцыі. Але ЗША, асноўны пастаўшчык ГМ-тэхналогій, пагражалі Еўропе гандлёвымі санкцыямі, і ў 2003 годзе Еўрапарламент адмяніў забарону, аднак абавязаў маркіраваць тавары, у складзе якіх ёсць хоць бы 0,9% ГМИ. Пры гэтым у кожнай краіны ЕС засталося права ўводзіць забарону на той або іншы трансгенны прадукт.

 

2001: Міжнародная супольнасць забараніла выкарыстанне 12 хімікатаў, якія разбуральна дзейнічаюць на навакольнае асяроддзе.

Пачынаючы з 2007 г. ў краінах ЕС прадугледжана значнае абмежаванне ўтрымання хімічных прэпаратаў у асяроддзі пасялення чалавека (сістэма REACH). Еўрапейскі Звяз стымулюе і, у значнай ступені, фінансуе пераход да больш бяспечных сістэм. Інтэграваная сістэма абароны раслін (integrated control, integrated program) прадугледжвае ўжыванне ўсіх сродкаў рэгулявання колькасці шкодніка з пераважным выкарыстаннем натуральных метадаў кантролю.

У цяперашні час такая сістэма ўключае ў сябе сацыяльныя, прыродаахоўныя і іншыя аспекты і часта мянуецца рацыянальным кіраваннем колькасцю шкодніка (integrated pest management, IPM) Пры гэтым неабходнасць паніжэння колькасці шкодніка ніжэй эканамічнага парога шкоднаснасці неабходна супастаўляць з магчымымі экалагічнымі і эканамічнымі наступствамі. Фінляндыя плануе перайсці да IPM ужо ў 2007 гаду, Галандыя – да 2010і г.д.

 

 

IFOAM – МІЖНАРОДНАЯ ФЕДЭРАЦЫЯ РУХАЎ ЗА АРГАНІЧНУЮ СЕЛЬСКУЮ ГАСПАДАРКУ

 

IFOAM распрацаваў наступныя правілы экалагічнай вытворчасці:

- Працаваць як мага больш у межах замкнёнай сістэмы і прыцягваць мясцовыя рэсурсы.

- Арганічная сельская гаспадарка адмаўляецца, наколькі гэта магчыма, ад закупу ўгнаенняў і кормаў. У экалагічнай сельскай гаспадарцы арганічныя ўгнаенні купляюцца вельмі рэдка, ў выпадку крайняй неабходнасці. Атрымоўванае арганічнае ўгнаенне ад жывёлагадоўлі з’яўляецца асновай для падвышэння ўрадлівасці глебы і забеспячэнні раслін пажыўнымі рэчывамі.

- Угнаенне глебы азотам ажыццяўляецца пасродкам апрацоўкі раслін сямейства бабовых (20-33% бабовых як асноўнай культуры). Дзякуючы актывізацыі глебавых працэсаў падвышаецца даступнасць азоту і іншых неабходных мінеральных элементаў у глебе.

- Ідэя замкнёнага цыклу ў гаспадарцы з’яўляецца як экалагічным, так і эканамічным прынцыпам. Эканомія выдаткаў дзякуючы скарачэнню закупаў сродкаў вытворчасці прыкметна адлюстроўваецца на эканоміцы экалагічных прадпрыемстваў.

- Падтрымліваць доўгачасовую ўрадлівасць глебы.

- Вырабляць дабраякасныя прадукты сілкавання з высокім утрыманнем пажыўных рэчываў.

- Звесці да мінімуму выкарыстанне энергіі выкапнёвага паліва ў сельскагаспадарчай практыцы.

- Забяспечыць сельскагаспадарчым жывёлам умовы жыцця, якія адпавядаюць іх фізіялагічным запатрабаванням, а таксама экалагічным і гуманітарным прынцыпам.

- Ужываць і распрацоўваць адпаведную тэхналогію, заснаваную на разуменні біялагічных сістэм.

АСНОЎНЫЯ СТАНДАРТЫ ДЛЯ ЭКАЛАГІЧНАЙ ВЫТВОРЧАСЦІ І ПЕРАПРАЦОЎКІ

Стандарты IFOAM (далей…)

Сертыфікацыя (далей…)